ISO 26000 geschreven door Lars Moratis en Timo Cochius

In ruim 260 pagina's nemen de auteurs de lezer mee langs de wereld van de nieuwe richtlijn ISO 26000. Een wereld van definities en verklaringen die regelmatig wordt uitgelicht door leuke intermezzo's, zoals kijkjes in de praktijk en terzijdes (Wist je dat … Afrikaanse koningen in 1920 geld doneerden aan de uitgehongerde kinderen in Europa?). Voor de lezer die weinig weet van maatschappelijk verantwoord ondernemen is dit een ideaal boek. Met de handige structuur van de ISO 26000 richtlijn komen de verschillende onderdelen van MVO duidelijk naar voren. 

De auteurs pretenderen echter meer. Ze willen een handleiding geven voor het omgaan met deze nieuwe richtlijn. Want ze vinden dat iedere organisatie zijn eigen MVO-profiel moet hebben. Je kunt het niet “knippen en plakken”. Het is maatwerk. Het moet passen bij de eigen waarden van de organisatie en met inbreng van stakeholders. Hierbij komt ook de eigen wereld van de auteurs mee. Ze hebben een eigen adviespraktijk, CSR Academy, en zijn nauw betrokken bij veel implementatieprogramma's. Hun ervaring is verweven in het boek. 

Wie zoekt naar een simpel handboek voor het implementeren van ISO 26000, moet ik teleurstellen. Het lezen van het boek beidt meer inzicht in wat allemaal gedaan moet worden. Er zitten vooral in de bijlagen nuttige instrumenten, maar het implementeren lijkt mij nog een hele klus. Een klus waar vaak externen bij nodig zullen zijn. 

Voor het Netwerk Bedrijfsethiek Nederland is de verbinding met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en de ethiek natuurlijk interessant. Binnen ISO 26000 gaat het om de volgende onderwerpen: 1.behoorlijk bestuur; 2. mensenrechten; 3. arbeidsomstandigheden; 4. eerlijk handelen; 5. het milieu; 6. consumentenaangelegenheden en 7. maatschappelijke betrokkenheid en ontwikkeling. En de zeven algemene MVO-principes 1. accountability, 2. transparantie, 3. ethisch gedrag, 4. respect voor belangen van stakeholders; 5. respect voor de wet; 6. respect voor internationale gedragsnormen en 7. respect voor mensenrechten.

De onderwerpen en principes zitten dus vol ethische relevante noties. Wat gebeurt ermee? Ze worden in het boek beschreven. Verder dan beschrijven gaat het echter niet. Het ene principe zal inbreken op het andere en de wensen van de ene stakeholder gaan in tegen die van de andere. Hoe moet je dit afwegen?  “Iedere actie of beslissing dient dus onder meer te worden getoetst op haar effect op andere aandachtsgebieden, schadelijkheid voor de belangen van stakeholders en gevolgen voor de samenleving. Ook al heeft een actie of besluit slechts een klein effect of gevolg, dan zou deze niet genomen dienen te worden volgens de letter van ISO 26000 of zouden de negatieve effecten ervan in ieder geval geneutraliseerd moeten worden. In praktijk zal dat lang niet altijd even eenvoudig (en soms zelfs onmogelijk) zijn voor een organisatie en zij dient hierover zelf afwegingen te maken.“ p.129

Dit lijkt me een mooie aftrap van de schrijvers voor een ethische discussie. Het valt buiten het doel van hun boek en dat is te begrijpen. Maar het smaakt wel naar meer. Zeker ook om de mensen in de praktijk te helpen. 

Door Michiel Grauss