Dat het nodig tijd is voor Bedrijfsethiek 2.0 veronderstelt dat er een Bedrijfsethiek 1.0 is die een update nodig heeft. Opnieuw downloaden en installeren, en er zijn weer een paar bugs gefixed. Natuurlijk is de bedrijfsethiek niet te vergelijken met een computerprogramma. De vraag is wel: hoe kan de bedrijfsethiek beter. Daarvoor hebben we een helikopterview nodig. Want om van IST naar SOLL te gaan, moeten we eerst IST vaststellen. Nu is de bedrijfsethiek geen eenduidig begrip. Wat is bedrijfsethiek eigenlijk precies? Wat hoort er precies wel bij en wat niet, en welke criteria gelden daarvoor? Oftewel: waar moeten we precies boven gaan vliegen met onze helikopter?
Daarnaast is het erg lastig om een helikopterview toe te passen op iets waar je zelf middenin zit. Toch worden we hiertoe uitgedaagd.
Als we dat niet alleen kunnen, dan moeten we dat samen doen. Op 25 januari zal BED plaatsvinden in Doorn, het BedrijfsEthisch Diner. Dat is de ideale gelegenheid om te reflecteren op het vakgebied onder het genot van een heerlijke maaltijd en kundige sprekers. Ik zie er naar uit!

De samenleving vraagt om Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). De ondernemingen worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid: de maatschappelijke rol van het bedrijfsleven, de globalisering, de technologische ontwikkeling en de democratisering van het moreel gezag. Er vindt momenteel een maatschappelijke transitie plaats. Om duurzaam vooruit te komen zijn er momenteel 5 innovaties gaande of moeten in de komende jaren plaatsvinden: 1. morele innovatie, 2. technische innovatie, 3. sociale innovatie, 4. Institutionele innovatie en 5. systemische innovatie.
Is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen nou synoniem voor bedrijfsethiek. Het antwoord is: Ja en nee. Ja, je kunt niet maatschappelijk verantwoord ondernemen zonder ethisch handelen. Natuurlijk, de lineaire productieprocessen moeten veranderen in circulaire processen (cradle tot cradle). Nee, bedrijfsethiek gaat verder, gaat dieper, heeft te maken met persoonlijke keuzes. De maatschappelijke uitdaging is duurzaam (sustainable) te ondernemen, en dat kan in onze economie alleen door industriële successen waarbij wij ons bewust (emancipatie) zijn van de eindigheid van fossiele brand- en grondstoffen. De laatste zeg pakweg 50 jaren is er sprake van een ernstige mismatch tussen de natuurlijke hulpbronnen enerzijds en de industriële organisatie anderzijds. Om dat te memoreren is de Earth Overshoot Day in het leven geroepen. Dit is de dag van een bepaald jaar wanneer -vanaf 1 januari geteld- de mensheid wereldwijd net zoveel van de grondstoffen, voedingswaren, en dergelijke heeft opgebruikt als wat de aarde in één jaar tijd terug kan opbrengen. Vorig jaar was dat 21 augustus. De rest van dat jaar hebben we dus ‘boven onze stand’ geleefd. Om met Wijffels te spreken: “We leven van de hoofdsom in plaats van de rente”
Duurzaamheid is geen kostenpost meer, maar de basis van een vitale economie. Een noodzakelijke voorwaarde is daarbij rentabiliteit en continuïteit van de onderneming. Dat kan. Een paar voorbeelden: Unilever gaat in 10 jaar haar ecologische foothprint halveren en de omzet verdubbelen; de chocolade-industrie heeft ingezien dat het zonder het ‘Farmers First’ principe niet meer gaat; AKZO Nobel en DSM willen onderdeel zijn van de oplossing in plaats van onderdeel van het probleem; Desso tapijt en Ahrend kantoormeubelen kantelen hun bedrijfsconcept naar cradle tot cradle (met kostprijsvoordeel). Ach, in deze zin is de corruptie van Philips in Polen (2011), de afvaldumping door Trafigura in (Ivoorkust 2006) en de Vastgoedfraude (2010) zo ontzettend saai.
Koos Hoogland