Deze stelling klinkt als provocerend voor wie er vanuit gaat dat we samen allang hebben geconcludeerd dat een bonus gezien moet worden als een perverse prikkel die het nemen van grotere risico's in de hand werkt. Dat is ook de kritiek sinds de kredietcrisis in 2008, toen het onderwerp 'bonussen' in eens hot werd. Sindsdien zijn bonussen breder in een kwaad daglicht komen te staan. Echter, we moeten niet vergeten dat een bonus een middel tot een doel is. De uitreiker van de bonus wil daarmee iets bereiken. Uitdagen tot grotere prestaties en meer winst, zou de scepticus zeggen. Maar we kunnen dat ook wat breder trekken. Het geven van wel of geen bonus is ook een vorm van straffen en belonen die het gedrag van mensen moet beïnvloeden.

Op 25 januari zal BED plaatsvinden in Doorn, het BedrijfsEthisch Diner. Dat is de ideale gelegenheid om te reflecteren op het vakgebied onder het genot van een heerlijke maaltijd.

Een van de sprekers is Kilian Wawoe. Op YouTube heb ik het filmpje met zijn presentatie "Banks and Bonuses: where did we go wrong?" bekeken.

Zie deze link: http://youtu.be/ebkD-Msm7Qg

Tijdens deze presentatie legt hij uit waarom bonussen leiden tot het nemen van grotere risico's. Dat doet hij op een zeer beeldende manier, en hij maakt er een show van, erg leuk om te zien. Daarnaast legt hij uit dat bonussen juist goed kunnen werken wanneer medewerkers niet uit zichzelf gemotiveerd zijn. Aan de hand van een voorbeeld zegt hij: "I'm not saying it's morally right, but it worked". Het probleem van bonussen is dat het geen nadeel heeft. Als het goed gaat, krijgen mensen hun bonus, als het slecht gaat, krijgt iemand anders daarvoor de rekening.

Juist om die reden is 'bonussen' een typisch onderwerp voor de bedrijfsethiek, want het gaat over het schema

intentie --> handeling --> gevolg

in de context van een bedrijf.

Ik ben heel benieuwd naar de lezing van Kilian Wawoe hierover op 25 januari, tijdens BED, en de discussie met de deelnemers.

Ondernemingen, ondernemers en werknemers worden aangesproken op de maatschappelijke rol van het bedrijfsleven Zo langzamerhand dringt door dat Adam Smith van The Invisable Hand de afgelopen decennia op een onjuiste wijze is geïnterpreteerd en nageleefd. Adam Smiths stelling over het vrije ondernemerschap gaat er namelijk uit van dat het eigen belang ten dienste staat van het maatschappelijk belang. (Wealth of Nations)
De gedachte,dat met het einde van het communisme het kapitalisme heeft gezegevierd is onjuist. De eenzijdige focus op het belang van de onderneming verloochent haar maatschappelijke functie. Als gevolg van dit zgn. Angelsaksiche model gaat de hele economie leiden aan een korte termijn oriëntatie. De productie, de diensten en de cliënten worden middel om zo snel mogelijk aandeelhouderswaarde te genereren. Er wordt een fanthom wealth, een spookwaarde, gecreëerd voor de zakenbanken. Banken verliezen hun maatschappelijk mandaat uit het oog: Hun geldscheppende functie ten dienste van de gehele maatschappij en economie (systeembanken). Maarten van Rossem verwoordde het als volgt: “ Bezien wij de hele periode sinds de jaren tachtig, dan vertoonde de financiële sector vooral het talent om winsten te privatiseren en verliezen te socialiseren.” Het pijnlijke is dat nu de gaten moeten worden gedicht met in de echte economie verdiende waarde. Een strenger toezicht helpt daar niet bij. De crisisrekening nog niet vereffend.
Dit alles is veroorzaakt door het systematisch en consequent negeren van ethisch principe zoals Adam Smith het al verwoordde: Het dienstbaar zijn van de economie aan de maatschappelijke werkelijkheid. Aandeelhouderskapitalisme is een verwording. De absurde bonuscultuur is daarvan de persoonlijke exponent. Het is verontrustend dat momenteel er meer sprake is van een restauratie van het oude stelsel dan van een aanpassing daarvan.
Koos Hoogland